İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI temmuzda üste üçüncü ay gerileyerek 45,9 düzeyinde gerçekleşti. Endeks, sektörde Ekim 2024’ten bu yana en belirgin yavaşlamanın yaşandığına işaret etti.

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan ve ekonomik büyümenin öncü göstergelerinden biri olarak kabul edilen Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) Temmuz 2025 verileri yayımlandı. İmalat sektörünün performansını ölçen ve 50,0 eşik değerinin üzerindeki sonuçların büyümeye, altındaki değerlerin ise daralmaya işaret ettiği endekse göre, haziran ayında 46,7 olarak ölçülen manşet PMI temmuzda 45,9’a gerileyerek düşüşünü üst üste üçüncü aya taşıdı. Böylece sektörde Ekim 2024’ten bu yana en belirgin yavaşlama kaydedildi. Ayrıca temmuz ayıyla birlikte sektörün faaliyet koşullarında kesintisiz bozulma eğilimi 16’ncı aya ulaştı. Temmuz anketinde öne çıkan başlıca gelişmelerden biri, müşteri talebindeki zayıflığın sürmesiydi. Bu durum, yeni siparişlerin üst üste 25’inci ayda da düşmesine neden olurken, temmuz ayında kaydedilen gerileme marttan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Dış pazarlardaki durgun seyir, yeni ihracat siparişlerinde de daralmanın devam etmesine yol açtı. Talepteki bu zayıflama, üreticilerin üretim hacmini düşürmelerine neden oldu. Temmuzda üretimdeki azalma hız kazanarak son 10 ayın en sert düşüşü olarak kaydedildi. İstihdam ve satın alma faaliyetlerinde zayıflama gözlenirken, firmalar sipariş eksikliği nedeniyle stok azaltımına yöneldi. Girdi stokları Ekim 2024’ten bu yana en keskin düşüşünü yaşarken, haziranda sınırlı bir artış gösteren nihai ürün stokları da temmuzda belirgin şekilde azaldı.

Zayıf girdi talebi, tedarikçilerin teslimatlarını hızlandırmasına olanak tanıdı ve teslimat süreleri son beş ayın dördüncüsünde kısalma gösterdi. Temmuz ayında imalatçılar, girdi maliyetlerindeki belirgin artışın sürdüğünü bildirirken, bu artışın başlıca nedeni olarak liradaki değer kaybı gösterildi. Ancak buna rağmen, girdi enflasyonu 2025 yılı içinde şimdiye kadarki en düşük seviyesinde gerçekleşti. Satış fiyatlarında hazirana kıyasla hafif bir artış gözlenirken, bazı firmaların talepteki zayıflık nedeniyle fiyat indirimi yapması, genel fiyat artışının sınırlı kalmasına yol açtı.

Türk imalat sanayi sektörünün genelinde yeni iş alma konusunda zorluklar yaşandı

Söz konusu raporu, Türk imalat sanayinde genel olarak yeni iş alımında sıkıntıların sürdüğünü ortaya koydu. İzlenen 10 sektörün tamamında yeni siparişlerde düşüş yaşanırken, üretim artışı yalnızca elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe gözlendi. İstihdam, sektörlerin çoğunda gerilerken, satın alma faaliyetleri de imalat sanayi genelinde azaldı. Girdi maliyetlerindeki belirgin artışın etkisiyle, tekstil ürünleri hariç tüm sektörlerde satış fiyatlarının yükselmeye devam ettiği raporlandı.

En keskin düşüş gıda ürünleri sektöründe

Elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe üretim temmuz ayında ılımlı düzeyde artış göstererek son 17 ayda ilk kez büyüme kaydetti. Buna karşın, diğer tüm sektörlerde üretim geriledi. En keskin düşüş ise, Mayıs 2020’den bu yana en belirgin bozulmanın yaşandığı gıda ürünleri sektöründe görüldü. Üretimdeki genel düşüşün temelinde ise zayıf talep koşulları yer aldı. Temmuz ayında yeni siparişler, tekstil ürünleri başta olmak üzere tüm sektörlerde gerileme gösterdi. Haziranda sınırlı bir artış kaydeden makine ve metal ürünleri sektöründe ise temmuzda yeniden daralma gözlendi. Öte yandan, ağaç ve kağıt ürünleri ile giyim ve deri ürünleri sektörlerinde yeni ihracat siparişlerindeki artış, dış talepten kısmen de olsa destek alan sektörlerin varlığına işaret etti.

Temmuz ayında istihdam yalnızca gıda ürünleri sektöründe artış gösterdi ve bu durum son on ayın en zayıf istihdam performansı olarak kaydedildi; en belirgin düşüş ise tekstil ürünlerinde yaşandı. Aynı dönemde, satın alma faaliyetleri tüm sektörlerde yavaşladı. Zayıf girdi talebi, tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı bir miktar hafifletirken, tedarikçilerin teslimat süreleri yedi sektörde kısaldı; en dikkat çekici iyileşme ise ağaç ve kağıt ürünlerinde görüldü. Girdi maliyetlerindeki keskin artış devam etse de 10 sektörün altısında enflasyon hazirana kıyasla hız kaybetti. En hızlı maliyet artışı metalik olmayan mineral ürünlerde kaydedilirken, en ılımlı artış ağaç ve kağıt ürünlerinde ölçüldü. Nihai ürün fiyatlarında ise en yüksek enflasyon, Eylül 2024’ten bu yana en hızlı artışın yaşandığı elektrikli ve elektronik ürünlerde gerçekleşti. Öte yandan, temmuzda nihai ürün fiyatlarının gerilediği tek sektör olan tekstil ürünlerinde düşüş eğilimi art arda beşinci aya ulaştı.

“Firmalar stoklarını mümkün olduğunca eritmeye çalıştı”

İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI anket verileri hakkında değerlendirmede bulunan S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, şunları söyledi: “Firmaların yeni sipariş alma konusunda yaşadıkları zorlukların imalat sanayinin geneline yayılı bir hal alması temmuz anketine olumlu gelişmelerin çok sınırlı sayıda kalmasına yol açtı. Üretim, istihdam ve satın alma faaliyetleri azaltılırken firmalar stoklarını mümkün olduğunca eritmeye çalıştı. Liradaki zayıflık girdi maliyetlerini yukarı çekerek bu zorlu tabloya katkıda bulundu. İmalatçılar yılın ikinci yarısında talep koşullarında bir miktar toparlanma beklentisinde olacaklar.”